Parcours

Het parcours van de Walk for Life Groningen loopt door het prachtige natuurgebied en gezellig dorpjes rond het Paterwoldse meer. Langs de routes staan verschillende fanfares en straatmuzikanten om de lopers aan te moedigen. 

  

Geschiedenis van het Paterswoldsemeer

Het huidige Paterswoldsemeer was tot halverwege de 18e eeuw een zompig veenmoeras. Toen het veen in Friesland opraakte,na 1740, begon een aantal Friese families met het afgraven van het laagveen. Zij vestigden zich langs de Hoornsedijk en later ook langs de huidige Meerweg.

Het veen werd gedroogd en tot turf verwerkt op zogenaamde legakkers. De turf diende als brandstof voor fabrieken en voor de verwarming van de huizen in Stad en Ommeland. Veenschippers vervoerden de turf via het Hoornsediep (toen nog de Drentse Aa) naar de stad. In de loop van de jaren werden steeds grotere oppervlakten van het veen afgegraven.

Vanaf 1820 startte langs de huidige Meerweg met de vervening van het Friescheveen. Het meer bereikte zijn huidige vorm, of liever gezegd de vorm die het tot de uitbreiding in de zeventiger jaren had, rond 1830. Wel verdwenen na deze tijd nog wat kleine eilanden en legakkers.

 In het begin van de 20e eeuw ontdeken de Stad-Groningers de recreatie-mogelijkheden van het Paterswoldse Meer. Op mooie dagen ging men per omnibus en paardentram naar het meer om er te spelevaren en te vissen. Bootjes huurde men bij de verveners rond het meer. Die ontdekten al snel dat er aan de nieuwe toeristen meer viel te verdienen dan aan het verveningswerk. Enkelen van hen startten met de verhuur van bootjes en later met de bouw van zeilboten.

 Een extra stimulans voor de recreatie was de bouw van de sluis tussen het Hoornsediep en de Nijeveensterwiek. Via deze vaart werd het meer in 1927 ook bereikbaar voor kleine scheepvaart. Langs de oevers van het meer verschenen zomeroptrekjes van stadjers die de meeroevers verfraaiden met allerlei bomen en struiken.

 In de jaren zestig voorspelden planologen dat de stad Groningen zou groeien tot 200.000 inwoners. Al deze mensen zouden ook ruimte nodig hebben om te recreëren. In 1961 het Meerschap Paterswolde opgericht, waarin de gemeenten Haren, Eelde en Groningen gingen samenwerken bij de ontwikkeling van het gebied om het geschikt te maken voor de opvang van grote aantallen recreanten.

 Routes

Hieronder vindt u de verschillende routes. Klik op een afbeelding voor een vergroting en een uitgebreide parcoursbeschrijving.

4 mijl (6,7 km)	10,8 km
12,5 km	Relus ter Beek Wandeltocht (28 km)

Bever bezoekt Friese Veen

(Fotograaf: FFWG Gelderse Poort / Bron: Natuurmonumenten)

Natuurmonumenten ontdekte vorige week vraatsporen van een bever in het Friese Veen bij Paterswolde. Een flinke tak van een omgewaaide wilg draagt de sporen van zijn tanden. In de omgeving zijn meer, vooral kleine takjes afgeknaagd en opgegeten. Het bezoek van de bever laat zien dat het verbinden van natuurgebieden helpt.

Waterverbindingen

'De sporen (zie foto hieronder) zijn waarschijnlijk van een zwervend mannetje,' meldt boswachter Booi Kluiving trots. 'De bever is een prachtig beest. Het Friese Veen is klein, maar perfect voor een bever. Het is waterrijk en staat in verbinding met het Paterswoldse meer.' De bever is al ruim 200 jaar verdwenen uit de natuur van Drenthe. Recent zijn een aantal bevers losgelaten bij het Zuidlaardemeer en de Hunze.  

(Fotograaf: Booi Kluiving/ Bron: Natuurmonumenten)

Onlanden volgende stap

'Nu hopen dat de bevers snel de Onlanden weten te vinden.' Kluiving denkt dat het nieuwe natuurgebied ten zuiden van de stadGroningendaarvoor een prima plek is. 'Met de nieuwe waterberging ontstaat in De Onlanden een geschikt leefgebied voor bevers.' Bevers kunnen De Onlanden bereiken via een natuurverbinding naar het Paterswoldse meer.  

 ----------------------------------------------------------------------------------------------

Het Friesche Veen

(bron: Wikipedia, de vrije encyclopedie)

(soms: Friese Veen of Friescheveen) is het Drentse deel van de 12,5 km- en de Relus ter Beek wandelroute, het Groningse deel is het Paterswoldsemeergebied. Het gebied heeft een oppervlakte van 78 hectare en ligt ten noorden van  het dorp Paterswolde. Het gebied ligt tegen het landgoed Vennebroek aan, dat net als het Friese Veen beheerd wordt door Natuurmonumenten.

Het is een laagveengebied met moerasbos, riet en open water, ontstaan in het begin van de 19e eeuw door veenafgraving. Daar waar het werd afgegraven ontstond water met daartussen de legakkers (een strook grond in het veengebied, waar het uitgebaggerde veen op te drogen werd gelegd om er turven van te maken. De meeste legakkers, zijn door erosie op een aantal in het noordelijke gedeelte na, inmiddels verdwenen.

Huis

Aan het begin van de twintigste eeuw werd het meertje met het omliggende terrein aangekocht door P.A. Camphuis. In 1908 liet hij aan de westzijde een huis bouwen, dat Weltevreden werd genoemd, maar later ook wel bekend was als het Zusterhuis (omdat er verpleegsters gehuisvest werden) en als het huis Friese Veen. Vanaf het huis loopt een betonnen steiger het meer in, zodat zwemmers niet over de modderige oever hoeven te lopen.

Langoed Vennebroek

Landgoed Vennebroek ligt vlakbij Paterswolde. U kunt hier eindeloos wandelen door een prachtig parkbos, langs weilanden en majestueuze beuken- en eikenlanen.

In het zuiden staat Huis Vennebroek, gebouwd in 1848. In het oude koetshuis langs de laan kunt u terecht in het informatiecentrum. De vijver rond het landshuis is omringd door oude beuken en een tamme kastanje. De oudste kastanje is meer dan 300 jaar en heeft een stamomtrek van 4,7 meter. De takken van een beuk buigen zover door dat ze in de bodem wortel hebben geschoten. (bron: Natuurmonumenten)  

Het zuiden

Langs het zuiden en het oosten van het meer ligt een dijk die het meer scheidt van het Oosterland, een polder die voorheen werd drooggehouden, aanvankelijk door een windmolen, later door een elektrisch gemaal. Natuurmonumenten heeft het Oosterland aan de natuur teruggegeven. De fundamenten van de molen en het gemaal zijn nog op de dijk te vinden.

Vanaf 1918 was de oostoever van het meer in gebruik als vuilstort van Groningen. In 1930 is hieraan een einde gekomen toen men inzag dat het gebied uniek is. Dit deel is nu dicht begroeid, zodat het meer vanaf de dijk nauwelijks zichtbaar is. Het pad over de dijk geeft de wandelaar een goede indruk van het gebied. Vanaf het pad kan men via een brug op een eilandje komen, waarop vroeger een houten zomerhuisje van de familie Camphuis stond, en thans een vogelkijkhut, omdat het gebied bijzonder rijk aan vogels is. Het riet wordt regelmatig gesneden om dichtgroei van het water tegen te gaan.

De Braak

(Bron: Wikipedia, de vrije encyclopedie)

De Braak is een landgoed van 29 hectare van Natuurmonumenten aan de noordzijde van Paterswolde, bestaande uit parkbos, weilanden en gemengd bos.

Geschiedenis

Het huis de Braak werd in 1827 gekocht door de olieslager Abraham Hesselink. Hesselink gaf de opdracht aan de tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard om een park op het landgoed aan te leggen. Na de dood van zoon Dirk Hesselink kwam De Braak in 1889 in het bezit van de Groninger industrieel Jan Evert Scholten die het huis liet afbreken. In 1920 werd het landgoed verkocht aan Natuurmonumenten. Daarvoor had de familie Scholten het park al opengesteld voor publiek tegen betaling van een entreegeld van 10 cent. De opbrengst ging deels naar het W.A. Scholtenkinderziekenhuis gesteund en deels naar de armen van Paterswolde

Het landgoed

Begin 19e eeuw is het parkbos in landschapsstijl ontworpen door de tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard, met kronkelende laantjes en sierlijke vijvers. In De Braak bevindt zich een doolhof en berceau. In de omgeving staat het landgoed bekend om zijn roekenkolonie van wel 400 paar, en de blauwe reigerkolonie van 30 paar. De eeuwen oude bomen dienen als onderdak voor veel vleermuizen. Tegenwoordig grazen er op de Braak zeldzame runderen, zoals de blaarkop en de lakenvelder.